Ik ben gek op heldenverhalen. Dat begon al toen ik nog een klein jongetje was. Ik las alle verhalen van Odysseus, Karl May en Prins Vailiant. Ik vond het fantastisch!
Ik kende in mijn directe omgeving ook enkele echte helden. Een oom van mij, Pater Herman, werkte in de missie. Hij schreef ons regelmatig een brief vanuit Congo waar hij zijn missiewerk deed onder moeilijke omstandigheden. De verhalen uit zijn brieven lazen voor mij als een groot avontuur. Af en toe kwam hij over uit Congo en logeerde dan wel eens bij ons thuis. Ik hing aan zijn lippen als hij vertelde over alles wat hij beleefde in de oerwouden van Afrika. Hij was één van de eerste helden in mijn leven. Door dit voorbeeld besloot ik dat ik ook een held wilde zijn, avonturen beleven en mensen helpen bij het vinden van oplossingen voor problemen die ze tegenkomen.
Mijn eerste actie als “held “was toen ik als 9-jarige een kleuter uit het water wist te redden toen we zwommen in Het Blauwe Meer bij Hoogersmilde. Die kleuter was kopje ondergegaan en verdwenen in het diepe water.
Samen met een hele groep jongens en meiden zwommen we vaak in de vaarten rondom onze boerderij en speelden dan dat het woeste rivieren waren of mystieke wateren met monsters erin. We moesten elkaar dan redden van verdrinking of aanvallen van woeste monsters en ander gespuis. We bedachten ook een realistisch scenario waarbij iemand met de fiets te water raakte. Iedereen wilde graag de heldenrol vervullen, maar met de fiets het water inrijden was ook een soort heldenrol. Helaas kwam deze vaak onder de drek naar boven, soms bedekt met waterplanten en de fiets zat een week later onder de roest. Toch mocht dat de pret niet drukken. Iedereen was belangrijk die meedeed; slachtoffer, redders, hulpverleners en toeschouwers. En we wisselden geregeld van rol, zodat iedereen aan de beurt kwam.
Hierdoor wist ik precies hoe ik moest handelen toen die kleuter kopje onder ging. Ik zag iets donkers en dook naar de donkere plek. Onder water zag ik veel minder en voor mijn gevoel dook ik heel diep. Het water werd koud en ineens zag ik de kleuter onbeweeglijk drijven. Ik greep het kind vast en trok het mee naar boven. Naar adem happend trok ik het kind mee naar de wal. Omstanders namen het kind over en al vlug hoorde ik de kleuter hoesten en huilen. Thuis aangekomen zei mijn Heit (vader): “Je bent nu een echte held”, en daarmee was de kous af. Geen medailles of andere loftuitingen, slechts de bevestiging voor mezelf dat mijn heldenfantasieën regelmatig uitkwamen en dat ik hiermee van betekenis kon zijn voor mezelf en anderen.
Met mijn verbeeldingskracht en fantasie hebben we veel gekke en onmogelijke avonturen bedacht waarin we ons ‘held zijn’ konden oefenen. Zonder dat we het door hadden oefenden we vaardigheden en competenties waar ik nu nog steeds van profiteer. Mijn vriendjes waren ongelooflijk belangrijk hierbij, ik had hen nodig bij mijn avonturen. Zelfontwikkeling in je eentje bestaat niet, we hebben altijd de ander nodig om mee te oefenen, te spiegelen, plezier te hebben en resultaat te halen.
Mijn Heit was ook een held voor me, wel een held die mij flink kon uitdagen en op scherp kon zetten.
Ik had ooit van een lieve tante een mooie kop en schotel gekregen met mooie kleuren en goudkleurige biesjes. Ik was er megatrots op. Het kopje had wel een nadeel. Omdat het van onderen nogal smal was viel het bij iedere maaltijd wel een keer om. Dus dan lag de tafel weer onder de thee of melk. Dit irriteerde mijn Heit behoorlijk en na de zoveelste keer werd hij ontzettend boos. Hij pakte het kopje en rende naar buiten om het kopje in de gracht, die om onze boerderij heen liep, te gooien. Ik rende achter hem aan en probeerde hem tegen te houden, hing aan zijn been, maar ik had geen schijn van kans. Heit was groot en oersterk. Met een enorme zwaai belandde het kopje in de gracht. Ik was woest op hem, huilde en tierde van onmacht. Dat duurde maar kort want ik besloot ter plekke dat er een nieuw en nog mooier kopje ging komen. Ik schreeuwde tegen mijn Heit “Als je maar weet dat er een nieuw kopje gaat komen en die gaat Heit betalen. Op dat moment wou ik dat ik kon toveren, dan had ik Heit bevroren in een standbeeld en het kopje uit Heit zijn handen gepakt en zo verstopt dat Heit het kopje nooit kon vinden.” Helaas vond ik weinig gehoor bij hem en hij beende met lange stappen de keuken in, nam plaats aan tafel en deed of er niets was gebeurd. Ik was zo boos en verdrietig over wat hij had gedaan. Ik vond het heel erg oneerlijk.
Ik heb nog lang na gesnotterd in mijn bed en fantaseerde over wat ik had gedaan als ik heel sterk was geweest of kon toveren. Half dromend veranderde ik de situatie die mij zo verdrietig had gemaakt in een verhaal van waarin alles goed kwam. In mijn fantasie wist ik Heit te laten struikelen zodat het kopje uit zijn handen vloog en ik het kopje snel oppakte en wist te verstoppen. Daarna fantaseerde ik over een nieuw nog veel mooier kopje wat ik kon kopen. Zo kwam ik tot rust en viel in slaap.
De volgende ochtend pakte ik zonder te vragen 10 gulden uit Heit zijn beurs, ging naar school en kocht na school een prachtige nieuwe kop en schotel. In mijn beleving was deze nog veel mooier dan degene die in de gracht lag.
Thuis gekomen, het was rond vieren en dus theetijd, zette ik de nieuwe kop en schotel pontificaal op tafel en zei tegen Heit:” Deze heb ik gekocht van Heit zijn geld en iedereen moet hiervan afblijven want deze is van mij. Als Heit hem weer wil weggooien dan houd ik hem vast en moet Heit mij ook in de gracht gooien”. Mijn moeder werd hierop boos omdat ze me brutaal vond, maar Heit schoot in de lach en zei dat het hem speet: “Ik waard gek fan dat smoarge kopke fan dy, mar it spyt my wol dat ik sa lulk waard en it kopke fuort gooide.” (vert: Ik werd gek van dat vervelende kopje van je, het spijt me overigens wel dat ik zo boos werd en het kopje weg gooide.)
Tevreden schonk ik mijn kopje vol. Het avontuur was goed afgelopen.
Door deze gebeurtenis had ik wellicht een trauma op kunnen lopen. Gelukkig heb ik deze heftige gebeurtenis in mijn hoofd om kunnen bouwen naar een avontuur waar ik mezelf in een heldenrol zette. Hierdoor kreeg deze gebeurtenis een totaal andere lading en heb ik het gezond verwerkt.
Dit lijkt sterk op moderne therapeutische methodieken om trauma’s te verwerken en grip op situaties te krijgen.
De oeroude kunst van verhalen vertellen, het lezen van heldenverhalen en het fantaseren erover hebben mij in ieder geval geleerd om steeds weer de held in mijn eigen verhaal te worden. In dat verhaal ben ik samen met mijn familie, geliefden en alle anderen, vriend en vijand. Zij zorgen voor avontuur en uitdaging. We hebben elkaar nodig om ons leven betekenisvol te kunnen leven.
Zonder de ander geen avontuur. Zonder de ander geen bestaan. Dat maakt mij intens gelukkig.
Fijne feestdagen toegewenst!
